به نام خدا

متن زیر برای برنامه ی رادیویی سیگما که از رادیو دانش در حال پخش است آماده شده و در تاریخ ۹۲/۰۵/۲۸ ضبط گردیده. برنامه ی رادیویی سیگما یک برنامه ی علمی است که  در راستای علاقمند سازی اقشار مختلف و پاسخ به سوال های علمی و کنجکاوی های گروه های سنی مختلف در ساعت ۸:۳۵ هر روز از رادیو دانش به فرکانس FM۹۱.۵ پخش می شود. از امروز متن برنامه هایی را که خودم و دیگر کارشناسان برای برنامه ی رادیویی سیگما آماده کرده ایم، در وبلاگ قرار خواهم داد. و به زودی فایل صوتی مباحث را هم ضمیمه خواهم کرد. مجموعه ی ارزشمندی خواهد شد که امیدوارم مورد توجه قرار گیرد.

کولا

حتماً شما هم تا به حال از روي كنجكاوي مقداري نمك توي نوشابه ريخته ايد و از اين تجربه ي خودتون لذت برده ايد.

گاز درون نوشابه چه گازي است؟ وچرا وقتي درون نوشابه نمك مي ريزيم گاز با شدت بيشتري آزاد مي شود؟

نوشابه ي بدون گاز نوشيدني نامطلوب و به شدت شيرينی است که طعم بسيار ناپسندی دارد. كارخانجات توليد نوشابه براي ايجاد طعم خوب و گواراتر شدن نوشابه مقداري گاز كربن دي اكسيد يا همان گاز كربنيك در نوشابه حل مي كنند. با آزاد شدن گاز كربن دي اكسيد در محيط دهان حس مطلوبي در ما ايجاد مي شود و فكر مي كنيم در حال نوشیدن یک نوشیدنی گوارا و مطلوب هستیم. هر چقدر مقدار گاز حل شده در نوشابه بيشتر باشد حس مطلوب ما وقتي كه نوشابه مي نوشيم بيشتر مي شود.

انحلال گازها در مايعات تابع دو عامل فشار و دماست. به طوريكه هر چه دما بيشتر باشد انحلال گازها كمتر و بر عكس هر چه فشار بيشتر باشد اين انحلال بيشتر و بيشتر مي شود. لذا كارخانجات توليد نوشابه سعي مي كنند در فشار زياد يا حتي گاهي در دماي كم گاز كربن دي اكسيد را در نوشابه حل كنند تا كاملا از اين گاز اشباع شود. زمانيكه شما درب نوشابه را باز مي كنيد مقداري از گاز نوشابه خارج شده و محلول موجود در بطري با محيط هم فشار مي شود و نوشابه به حالت فوق اشباع مي رسد كه ميل زيادي به آزاد كردن گاز محلول درون خودش دارد. اما چون حباب هاي گاز كربن دي اكسيد تحت فشار مايع بالای سر خودشان هستند مجال خروج از نوشابه را ندارند .

وجود هر گونه سطح ناهموار در محيط به تجمع مولكول هاي گاز كربن دي اكسيد كمك كرده و تشكيل حبا ب هاي بزرگتر با چگالي كمتر را تسهيل مي كند .

وقتي شما درون نوشابه نمك مي ريزيد در واقع داريد سطح تماسهايي را در اختيار گاز كربن دی اكسيد محلول درنوشابه مي گذاريد تا حباب هاي بزرگتري تشكيل داده وبا آمدن به سطح از محيط نوشابه خارج شوند. اين تجربه را با خاك و شن و ماسه هم مي شود تكرار كرد و هر چه ذرات اين مواد كوچكتر باشند، گاز بیشتری آزاد می شود.